2023 елның 3 февралендә Татарстан Республикасының милли мәдәниятләр һәм традицияләр елы кысаларында Болгар музей-тыюлыгы хезмәткәрләре Мусина Г.м. һәм Усманова Д. О. Болгар шәһәренең «Теремок» балалар бакчасында 8 тәрбияләнүчесе өчен «самоварда кунакта» музей дәресе үткәрделәр. Әлеге чараның максаты балаларны милли традицияләргә җәлеп итү һәм халык-кулланма сәнгать аша әйләнә-тирә дөньяга кызыксыну тәрбияләү иде.
Киң таралган фикергә каршы, самоварны руслар уйлап тапмаган. Беренче “чәй машинасы” (Европада самовар шулай дип аталган) Россиягә Голландиядән Петр I ярдәмендә эләгә, ул чит илдән яңалык алып килергә ярата. Берникадәр вакыттан соң Русьта үз, яраклаштырылган аналогы барлыкка килә. Дөрес, «самовыр» исеме аңа соңрак ныклап урнаша.
Беренче Рус самовыры бакырдан ясалган һәм Уралда барлыкка килгән. Самоварлар җитештерүгә генә махсуслашкан беренче фабрика Тулада корал ясаучы Федор Лисицын тарафыннан 1778 елда ачыла. Модалы һәм көнкүрештә кирәкле самовыр алырга теләүчеләр саны арта барганлыктан, Россиянең күп кенә шәһәрләрендә җитештерүләр ачыла. Башта һәр шәһәрдә аны төрлечә атаганнар: Курскта самокипец, Ярославльдә самогар, ә Вяткада самогрей. Яңа эш шулкадәр табышлы була, ки, осталар остаханәләрне фабрикаларга үзгәртәләр. Тиздән Россиядә самовыр чәй эчүнең төп предметына әверелә. Бакыр урынына цинк һәм бакыр иретмәсеннән самовырлар килә. XIX гасырда самовырлар дизайны өстендә эшләргә танылган рәссамнар җәлеп ителә, алар рәсем ясау белән генә түгел, концепция белән дә шөгыльләнәләр. Бүгенге көндә иң кыйммәтле самовырлар дип узган гасырда Карл Фаберже остаханәләрендә ясалган көмеш һәм алтын белән бизәлгән әйберләр танылган.
Дәрес вакытында балалар самоварларның төрле төрләре белән танышалар, аларның үрнәкләрен һәм рәсемнәрен карыйлар; аларның Русьта чәй эчүнең билгеләнеше һәм традицияләре турында беләләр, табышмакларны чишәләр, самовыр хор җырын җырлыйлар, чудесный мешочек уенын уйныйлар. Шулай ук музей экспозициясе буенча экскурсия тыңладык, истәлеккә бүләкләр, сыйлар һәм уңай эмоцияләр диңгезе алдык.

 

Социаль челтәрләрдә уртаклашу